Co to jest żółta gorączka? Żółta gorączka jest chorobą wirusową o ostrym przebiegu, występującą w 34 krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz 13 państwach ameryki Środkowej i Południowej (od Panamy po północne części Argentyny).

Do zakażenia człowieka dochodzi na skutek ukąszenia komarów należących do wybranych gatunków, będących wektorami wirusa żółtej gorączki.  Wyróżnia się 2 postacie żółtej gorączki: miejską, w której rezerwuarem wirusa jest człowiek, a wektorem komar z rodzaju Aedes oraz postać leśną (klasyczną), w której rezerwuarem wirusa żółtej gorączki są małpy, a wektorami lokalne gatunki komarów.

Żółta gorączka przebiega w dwóch fazach. Po okresie inkubacji trwającym od 3 do 6 dni pojawiają się objawy takie jak gorączka, dreszcze, silne bóle głowy, pleców i uogólnione bóle mięśniowe, nudności, uczucie zmęczenia, osłabienia. Okres ten trwa 3-4 dni i zwykle po tym czasie objawy ustępują. Po kilkudniowej przerwie objawy choroby powracają z nasileniem, czemu mogą towarzyszyć krwotoki, żółtaczka, drgawki, śpiączka, splątanie, wstrząs. Nawet do 50% przypadków przebiegających ciężko może zakończyć się zgonem.

Jaka jest obecna sytuacja?

Występująca w okresie 2016/2017 epidemia klasycznej postaci żółtej gorączki w Brazylii została wygaszona we wrześniu 2017 r. Jednakże od grudnia 2017 r. w Brazylii znów odnotowuje się rodzime przypadki postaci klasycznej żółtej gorączki u ludzi. Zachorowania występują w stanach: Minas Gerais, Espirito Santo, Sao Paulo, Rio de Janeiro, Pará, Tocantis, Goiás, Distrito Federal oraz Mato Grosso.

Ryzyko transmisji żółtej gorączki utrzymuje się również w innych stanach: Paraná, Bahia, Rio Grande do Sul, Rondônia, Santa Catarina, Amapá, Maranhão, Mato Grosso do Sul, Roraima, Amazonas, Acre, Piaui.

Okres od grudnia do lipca jest okresem wzmożonej aktywności komarów na półkuli południowej (Brazylia położona jest głównie w tym obszarze), a obecność komarów z gatunków Aedes we wszystkich stanach Brazylii, w tym gęsto zaludnionych obszarów zurbanizowanych jak Sao Paulo czy Rio de Janeiro, będzie prowadzić do wystąpienia dalszych zachorowań na żółtą gorączkę u osób nieszczepionych, oraz zwiększa ryzyko wystąpienia tzw. cyklu miejskiego choroby, w którym wirus żółtej gorączki krąży wyłącznie
w populacji ludzkiej poprzez ukąszenia komarów.

Od września 2017 r. w Nigerii odnotowuje się zachorowania na żółtą gorączkę, w szczególności  dotyczy to regionów: Abia, Anambra, Borno, Edo, Enugu, Kano, Katsina, Kogi, Kwara, Kebbi, Lagos, Nasarawa, Niger, Oyo, Plateau oraz Zamfara. Ostatnie zachorowania na tę chorobę w Nigerii miały miejsce w 2002 r. Nigeria jest krajem, w którym występuje ryzyko transmisji żółtej gorączki, a obecna sytuacja epidemiologiczna wynika z niewystarczającego poziomu zaszczepienia populacji przeciwko tej chorobie.

Zalecenia dla podróżujących

Przed podróżą

Przed podróżą należy skontaktować się z lekarzem medycyny podróży lub lekarzem medycyny tropikalnej, który udzieli informacji nt. zasad przygotowania się do podróży. Wizyta  u tego specjalisty powinna odbyć się nie później niż 6-8 tyg. przed planowaną podróżą, co pozwoli na przyjęcie zalecanej przez lekarza profilaktyki.

Jedynym skutecznym sposobem zabezpieczenia się przed zachorowaniem na żółtą gorączkę jest poddanie się szczepieniu przeciwko tej chorobie. Szczepienie to jest rekomendowane osobom powyżej 9 miesiąca życia, udającym się w podróż w rejony endemiczne dla żółtej gorączki.

Zgodnie z Międzynarodowymi Przepisami Zdrowotnymi, szczepienie przeciwko żółtej gorączce jest szczepieniem wymaganym (obowiązkowym) przy wjeździe do niektórych krajów strefy tropikalnej, przede wszystkim w Afryce i Ameryce Południowej.

Wykonanie szczepienia jest dokumentowane w Międzynarodowej Książeczce Szczepień, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16.09.2010 r. w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych oraz sposobu finansowania i dokumentowania zalecanych szczepień ochronnych wymaganych międzynarodowymi przepisami zdrowotnymi (Dz. U. z 2010 r, Nr 180, poz. 1215).

Rekomendacje WHO z 16.01.2018 r. w zakresie szczepień przeciwko żółtej gorączce dla osób podróżujących do Brazylii,

Aktualna lista państw, w których występuje ryzyko zachorowania na żółtą gorączkę oraz państw wymagających okazania dokumentu potwierdzającego posiadanie
szczepienia przeciwko żółtej gorączce.

Zapobieganie zachorowaniu w trakcie pobytu

Równolegle z posiadanym aktualnym szczepieniem przeciwko żółtej gorączce, osoby wyjeżdżające w rejony endemiczne dla żółtej gorączki powinny stosować się do rekomendacji, które obowiązują również
w przypadku innych chorób tropikalnych (Zika, denga, chikunguya) przenoszonych przez te same gatunki komarów:

  • używaj repelentów w celu uniknięcia pogryzienia przez komary zarówno w ciągu dnia jak i w nocy, podczas przebywania na zewnątrz jak i wewnątrz pomieszczeń,
  • noś odpowiedni ubiór chroniący przed pokąsaniem przez komary (ubrania jasne, najlepiej zakrywające ciało z długimi nogawkami i rękawami, zakrywające stopy, nakrycie głowy),
  • używaj moskitier,
  • pozostawaj w pomieszczeniach (najlepiej klimatyzowanych lub posiadających wiatraki) w okresie pór dnia, w których aktywność komarów jest największa,
  • w razie zachorowania w trakcie pobytu niezwłocznie zasięgnij porady lekarskiej.

Po powrocie

W przypadku wystąpienia niepokojących objawów chorobowych po powrocie należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, informując o przebytej podróży.


Informacje dotyczące bezpieczeństwa w czasie podróży znajduje się na stronach Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Polak za granicą” oraz „Odyseusz”.

Informacja opracowana na podstawie materiałów WHO i ECDC z lutego 2018 r.