Co to jest gorączka Ebola? Jest to choroba wirusowa występująca rzadko, jednakże charakteryzująca się bardzo wysoką śmiertelnością sięgającą ponad 90%. Rezerwuar wirusa jest nieznany. Istnieje hipoteza mówiąca, że rezerwuarem wirusa Ebola są nietoperze owocożerne.

Wirus Ebola szerzy się najłatwiej pomiędzy ludźmi wraz z krwią lub wydzielinami i wydalinami osoby zakażonej. Wirus Ebola jest obecny w krwi, ślinie, moczu, kale, a także w spermie. Po okresie inkubacji trwającym od 2 do 21 dni, pojawiają się objawy grypopodobne (gorączka, dreszcze, bóle głowy, bóle mięśni, stawów, bóle gardła, osłabienie), które bardzo szybko nasilają się. Następnie pojawia się biegunka, wymioty, bóle brzucha, niekiedy wysypka, zaczerwienie oczu oraz objawy krwotoczne (krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne). Przeniesienie wirusa Ebola następuje także przez kontakt z chorym/padłym zwierzęciem (zwykle w czasie bezpośredniego kontaktu ze zwierzęciem lub jego płynami ustrojowymi, podczas obróbki tusz upolowanych zwierząt czy spożycia surowego lub niedogotowanego mięsa dzikich zwierząt).

Jaka jest obecnie sytuacja?

Choroba wirusowa Ebola występuje stale (jest chorobą endemiczną) w  Afryce. Od 1976 r., kiedy odnotowano pierwsze zachorowania ludzi na chorobę wirusową Ebola w Demokratycznej Republice Konga (DRK), epidemie występowały także w Zairze, Ugandzie, Sudanie, Gabonie, Republice Afryki Środkowej, Nigerii, Kamerunie, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Liberii, Gwinei, Sierra Leone. W DRK epidemie wystąpiły już 8 krotnie, natomiast ostatnie ogniska gorączki Ebola miały miejsce w 2017 i 2014 r.

W obecnie trwającym ognisku zachorowań w Demokratycznej Republice Konga, do dnia 16 czerwca 2018 r. wystąpiło 64 zachorowania na chorobę wirusową Ebola, w tym 38 zachorowań potwierdzonych dodatnimi wynikami badań laboratoryjnych, 14 przypadków prawdopodobnych i 12 podejrzanych. Wśród osób chorych odnotowano również 28 zgonów. Zachorowania występują na obszarze wiejskim w okolicach Bikoro, Iboko, Wangata w Prowincji Równikowej. Jeden potwierdzony przypadek zgłoszono na obszarze miasta Mbandaka (w strefie Wangata).

Od 17.05.2018 r. nie odnotowano nowych zachorowań w prowincjach Bikoro i Wangata, a ostatni objawowy przypadek w Iboko wystąpił 2.06.2018 r.

W celu ograniczenia szerzenia się zachorowań  władze Demokratycznej Republiki Konga we współpracy z Światową Organizacją Zdrowia wprowadziły dodatkowe kontrole stanu zdrowia pasażerów przybywających do DRK oraz opuszczających ten kraj. Kontrole sanitarne ustanowiono w 30 głównych punktach, w tym na międzynarodowym przejściu lotniczym w Kinszasie, na lotnisku w Mbandace, a także w głównych portach i miejscach zgromadzeń wzdłuż rzeki Kongo (szkołach, targach, parkingach i kościołach). Punkty kontrolne zlokalizowane są w: Mbandaka, Bikoro, Iboko, Ntonde, Igende. Podczas kontroli osoby podróżujące są oceniane pod kątem wystąpienia objawów chorobowych w tym następuje u nich pomiar ciepłoty ciała, wypełniają deklarację zdrowia w związku z odbywaniem podróży oraz otrzymują podstawowe informacje o chorobie Ebola.

Zgodnie z danymi WHO obecnie także 26 innych krajów na świecie wprowadziło dodatkowe kontrole sanitarne pasażerów powracających z DRK w punktach wjazdu, mimo to nie występują żadne ograniczenia w ruchu turystycznym ani towarowym.

Jakie jest ryzyko?

Zgodnie z oceną ryzyka światowej Organizacji Zdrowia obecnie ryzyko dla zdrowia publicznego w DRK jest uznawane za wysokie, głównie ze względu na poważny charakter choroby oraz niepełne dane epidemiologiczne. Potwierdzony przypadek w Mbandace, dużym ośrodku miejskim, zwiększa ryzyko lokalnej transmisji, jak i dalszego rozprzestrzeniania się w DRK i krajach sąsiednich.

Ryzyko szerzenia się zachorowań na poziomie światowym, w tym w Europie szacowane jest obecnie jako niskie.

Przed podróżą

Przed podróżą do wybranego regionu Afryki należy skontaktować się z lekarzem medycyny podróży lub lekarzem medycyny tropikalnej, który udzieli informacji nt. zasad przygotowania się do podróży. Wizyta u tego specjalisty powinna odbyć się nie później niż 6-8 tyg. przed planowaną podróżą, co pozwoli na przyjęcie zalecanej przez lekarza profilaktyki.

W celu ograniczania zachorowań podczas ostatniej epidemii Ebola w Afryce Zachodniej w latach 2014-2016 została użyta eksperymentalna szczepionka przeciwko wirusowi Ebola. Szczepionka osiągnęła wysoką skuteczność w ogniskach zachorowań, jednak jak dotąd nie jest została udostępniona do powszechnego użycia w celu indywidualnego zabezpieczenia się przed zachorowaniem w związku z podróżą w rejony endemiczne dla Eboli.

W trakcie pobytu

Osoby podróżujące w region zachorowań powinny zachować następujące środki ostrożności:

  • przestrzegać zasad higieny rąk (np. myć ręce z użyciem mydła lub roztworów alkoholowych),
  • unikać wszelkich kontaktów z osobami chorymi lub ciałami osób zmarłych,
  • unikać przygodnych kontaktów płciowych – a w przypadku podjęcia takiego ryzyka stosować zabezpieczenia,
  • unikać wszelkich kontaktów z dzikimi zwierzętami (w szczególności z małpami, gatunkami leśnych antylop, gryzoniami, nietoperzami), również z ciałami padłych zwierząt,
  • nie spożywać mięsa dzikich zwierząt,
  • dokładne myć i obierać warzywa oraz owoce przed ich spożyciem,
  • zrezygnować z odwiedzania miejsc bytowania nietoperzy (np. jaskiń, kopalni, schronów),
  • w razie zachorowania w trakcie pobytu niezwłocznie zasięgnij porady lekarskiej.

Po powrocie

W przypadku wystąpienia niepokojących objawów chorobowych w ciągu 21 dni po powrocie należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, informując o przebytej podróży.


Więcej informacji nt. gorączki krwotocznej Ebola oraz obecnej sytuacji epidemiologicznej można znaleźć na stronach:

Informacje dotyczące bezpieczeństwa w czasie podróży znajdują się na stronach Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Polak za granicą” oraz „Odyseusz”.

Informacja opracowana na podstawie materiałów WHO z 16 czerwca 2018 r.