Informacja opracowana na podstawie materiałów WHO oraz ECDC z 20 marca 2017 r.

 

W styczniu 2017 r. w stanie Minas Gerais w Brazylii odnotowano zwiększoną liczbę rodzimych zachorowań na żółtą gorączkę u ludzi. Pierwszy przypadek wystąpił w tym regionie z końcem 2016 r.

Od tego czasu zachorowania na żółtą gorączkę odnotowano także w innych stanach Brazylii tj. Espirito Santo, Sao Paulo, Bahia, Tocantis, Rio Grande do Norte, Goiás oraz Rio de Janeiro. Do dnia 16 marca 2017 r. w ww. regionach zarejestrowano łącznie 1357 zachorowań na żółtą gorączkę, w tym 424 przypadków potwierdzonych laboratoryjnie. W marcu 2017 r. pierwsze przypadki żółte gorączki zarejestrowano w stanie Rio de Janeiro. Najwięcej zachorowań występuje w stanie Minas Gerais.

Pierwsze, pojedyncze przypadki żółtej gorączki odnotowano także w krajach sąsiadujących z Brazylią: Boliwii, Kolumbii, Ekwadorze, Peru oraz Surinamie. W krajach europejskich (Holandia, Francja, Dania) także odnotowano pierwsze przypadki zawleczone w związku z podróżą do krajów Ameryki Południowej.

Brazylia jest krajem, w którym odbywa się transmisja wirusa żółtej gorączki z uwagi na dogodne warunki środowiskowe. Obecne zachorowania dotyczą tzw. postaci leśnej (klasycznej) i wynikają ze zmian zachodzących w środowisku naturalnym (w populacji zwierząt dzikich – rezerwuaru wirusa oraz wektorów wirusa - określonych gatunków komarów). Wzrost zachorowań wśród ludzi wynika także z faktu niskiego stanu zaszczepienia i uodpornienia przeciwko żółtej gorączce lokalnej ludności.

22 03 yellow fever reported cases brazil

 

Szczegółowa lista miast Brazylii, w których odnotowano wzrost przypadków żółtej gorączki u ludzi

 

Jedynym skutecznym sposobem zabezpieczenia się przed zachorowaniem na żółtą gorączkę jest poddanie się szczepieniu przeciwko tej chorobie. Szczepienie to jest rekomendowane osobom powyżej 9 miesiąca życia, udającym się w podróż w rejony endemiczne dla żółtej gorączki.

Zgodnie z Międzynarodowymi Przepisami Zdrowotnymi, szczepienie przeciwko żółtej gorączce jest szczepieniem wymaganym (obowiązkowym) przy wjeździe do niektórych krajów strefy tropikalnej, przede wszystkim w Afryce i Ameryce Południowej.

Wykonanie szczepienia jest dokumentowane w Międzynarodowej Książeczce Szczepień, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16.09.2010 r. w sprawie wykazu zalecanych szczepień ochronnych oraz sposobu finansowania i dokumentowania zalecanych szczepień ochronnych wymaganych międzynarodowymi przepisami zdrowotnymi (Dz. U. z 2010 r, Nr 180, poz. 1215).

 

 

Żółta gorączka jest chorobą wirusową o ostrym przebiegu, występującą w 34 krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz 13 państwach ameryki Środkowej i Południowej (od Panamy po północne części Argentyny). Choroba ta nie występuje w Azji, choć komary mogące być wektorami wirusa żółtej gorączki są obecne na południu oraz na południowym wschodzie tego kontynentu.

Do zakażenia człowieka dochodzi na skutek ukąszenia komarów należących do wybranych gatunków, będących wektorami wirusa żółtej gorączki. Wyróżnia się 2 postacie żółtej gorączki: miejską, w której rezerwuarem wirusa jest człowiek, a wektorem komar Aedes aegypti oraz postać leśną (klasyczną), w której rezerwuarem wirusa żółtej gorączki są małpy, a wektorami komary z rodzaju Haemagogus, Sabethes oraz inne gatunki Aedes. Komary będące wektorami wirusa żółtej gorączki wykazują aktywność w ciągu dnia i występują zarówno na terenach wiejskich, w lasach tropikalnych, jak i w miastach.

Żółta gorączka przebiega w dwóch fazach. Po okresie inkubacji trwającym od 3 do 6 dni pojawiają się objawy takie jak gorączka, dreszcze, silne bóle głowy, pleców i uogólnione bóle mięśniowe, nudności, uczucie zmęczenia, osłabienia. Okres ten trwa 3-4 dni i zwykle po tym czasie objawy ustępują. Po przerwie ok. 2 dni pojawiają się kolejne objawy związane z fazą toksyczną choroby. Powraca gorączka i początkowo objawy podobne do tych z pierwszej fazy, ale bardziej nasilone. Ponadto może dochodzić do wystąpienia krwotoków, żółtaczki, ciężkie przypadki przebiegają także ze wstrząsem czy objawami ze strony układu nerwowego takimi jak: drgawki, śpiączka, splątanie. Nawet do 50% przypadków przebiegających ciężko może zakończyć się zgonem.

 

Gatunki komarów będące wektorami wirusa żółtej gorączki mogą przenosić także inne wirusowe choroby tropikalne (np. Zika denga, chikungunya) i wykazują aktywność w ciągu dnia, w szczególności o poranku i późnym popołudniem oraz występują zarówno na terenach wiejskich, leśnych oraz w miastach, także wewnątrz niezabezpieczonych budynków.

W związku z tym, równolegle z posiadanym aktualnym szczepieniem przeciwko żółtej gorączce, rekomendowane jest:

  • stosowanie repelentów chemicznych w ciągu dnia jak i w nocy, podczas przebywania na zewnątrz jak i wewnątrz pomieszczeń,
  • noszenie odpowiedniego ubioru chroniącego przed pokąsaniem przez komary,
  • używanie moskitier,
  • pozostawanie w pomieszczeniach w okresie pór dnia, w których aktywność komarów jest największa.

 

W razie zachorowania w trakcie pobytu należy natychmiast poprosić o pomoc lekarską, zaś w przypadku wystąpienia niepokojących objawów chorobowych po powrocie z ww. rejonu należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, informując o przebytej podróży.

W celu uzyskania informacji o innych zagrożeniach zdrowotnych w tym kraju należy przed wyjazdem do tego kraju skontaktować się z lekarzem medycyny podróży lub lekarzem medycyny chorób tropikalnych, najlepiej nie później niż 6 - 8 tyg. przed planowaną podróżą. Pozwoli to na przyjęcie zalecanej przez lekarza profilaktyki.

Więcej informacji dotyczących bezpieczeństwa w czasie podróży znajduje się na stronach Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Polak za granicą” oraz „Odyseusz”.

 

Informacje nt. szczepień w podróżach zagranicznych dostępne są także na stronie kampanii Głównego Inspektoratu Sanitarnego Zaszczep w sobie chęć szczepienia